"Als ik in de spiegel kijk zie ik echt iets anders dan op de foto. Dat klopt."
Waarom vind ik mezelf niet mooi op foto’s? De vraag die veel vrouwen stellen
Dat je jezelf niet mooi vindt op foto’s zegt veel minder over je uiterlijk dan je denkt. Wanneer je een foto van jezelf ziet, ga je automatisch kritischer kijken dan wanneer je naar een foto van een vriendin kijkt. Je ziet ineens je buik, je armen of een houding die je niet bevalt, terwijl je bij een ander de complete persoon ziet.
Wat er eigenlijk gebeurt als je jezelf bekijkt
Wanneer je overdag een kopje koffie zet of een praatje met de buurvrouw maakt, ben je niet de hele tijd bezig met hoe je lichaam eruitziet. Maar zodra er een camera op je gericht staat, verandert dat. Ineens ben je niet meer gewoon jezelf, maar ben je bewust van het feit dat er naar je wordt gekeken. En schakel je over naar een systeem in je brein dat zich verplaatst in hoe je overkomt op een ander.
Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Als vrouw hebben we namelijk als vanaf jongs af aan geleerd dat uiterlijk iets is waar anderen een mening over hebben. Hoe je eruitziet, of je aantrekkelijk of mooi gevonden wordt. Dat kan een groot verschil maken in je leven. Daarom hebben we geleerd om onszelf te bekijken met dezelfde beoordelende blik, die we denken dat een ander over ons heeft.
In de psychologie wordt dit zelfobjectificatie genoemd. Dat is een moeilijk woord voor kijken naar jezelf als jezelf, maar ook als degene die beoordeelt. Dat merk je bijvoorbeeld op foto’s. Je ziet niet alleen: dit ben ik, je ziet ook: zo zien anderen mijn lichaam dus als ze naar deze foto kijken.“Is mijn buik niet te dik?” “Staan mijn armen niet raar?” Zo ben je overgegaan op het beoordelen van jezelf aan de criteria die jij denkt dat anderen van jou hebben. En dat vind ik een veel interessantere uitleg dan “je bent gewoon te kritisch voor jezelf”.
Want misschien ben je helemaal niet kritisch geboren… Misschien heb je simpelweg heel goed geleerd om naar jezelf te kijken alsof je bekeken wordt.
Waarom zie ik bij mezelf vooral wat er niet goed is?
Omdat je brein niet neutraal naar jezelf kijkt. Je kent je eigen lichaam door en door. Je weet waar je onzeker over bent en waar je al jaren op let. Daardoor springt precies datgene waar jij gevoelig voor bent er op een foto meteen uit. Iemand anders ziet gewoon een mooie vrouw, maar jij ziet net dat stukje buik waar je al jaren moeite mee hebt.
En opeens wordt de foto het bewijs dat je gelijk hebt, maar de foto heeft niets bewezen. Het heeft vastgelegd hoe jij er op dat moment uitzag en jij geeft daar betekenis aan. Daarom kan een foto van jezelf zo pijnlijk confronterend zijn. Je kijkt niet naar een onbekende, maar naar een vrouw waar je een compleet dossier over bijgehouden hebt. Vol met dingen die volgens jou anders moeten.
Wat een fotoshoot daarin kan veranderen
Laten we realistisch zijn, een fotoshoot kan dat patroon niet met een druk op de knop oplossen. En ik geloof ook niet dat je na een shoot ineens dolgelukkig bent met iedere foto van jezelf. Maar wat een goede fotoshoot zeker wel kan doen, is je helpen om op een andere manier naar jezelf te kijken.
Je ervaart dat je lichaam iets kan doen wat je niet gewend bent. Namelijk dat je mag bewegen, spelen, ruimte innemen en gezien worden zonder jezelf voortdurend te corrigeren. Je leert dat je mag kijken met je eigen blik.
Dat verandert de foto compleet.
Niet omdat de fotograaf een filter heeft gebruikt, maar omdat je leert zien dat er een verschil is tussen een foto die je overkomt en eentje waarin je jezelf herkent. Zo’n onverwacht beeld waar je net niet charmant opstond kan voelen als een oordeel. Het beeld waar je bewust voor het gekozen, geeft je macht.
En misschien kun je dan eindelijk de vraag loslaten of je mooi op de foto staat, of dat je jezelf er in herkent.
